1.Căn nguyên : Cùng với hạt cơm dẹt, sùi mào gà, hạt cơm thường đều do nhiễm virut gây u nhú tăng gai ở người có tên Human papilloma virus (H.P.V).
Bệnh phát triển trên một số thể địa đặc biệt khi có những điều kiện thuận lợi, hay tái phát thường có liên quan tới suy giảm tế bào T hỗ trợ do suy giảm miễn dịch tế bào.
Bệnh dễ lây và tự lây nhiễm.
2. Lâm sàng : Thư­ờng nổi thành nhiều cái, rải rác ở lưng, bàn tay, các ngón dư­ới rãnh móng, lòng bàn tay.
+ Ở bàn tay và các ngón tay: hạt cơm thành u tròn, gờ cao hơn mặt da màu xám hoặc vàng đục, khô cứng dày sừng. Trên mặt có gai, ráp mấp mô, xung quanh không có quầng viêm ( khác với lao da xùi lúc ban đầu). Hạt cơm không đau, trừ khi ở quanh các móng lây nhiễm do gãi. Nhiều hạt cơm có thể cụm lại thành đám, có khi nổi thành dẫy hạt cơm dưới móng đội móng lên, gây đau nhất là khi chạm phải. 
+ Hạt cơm lòng bàn chân: có thể do nhiễm virus ở đất hoặc qua dầy, tất của ngư­ời có bệnh. Hay nổi ở chỗ tỳ, như­ng có thể ở vùng không tỳ, đi lại và ấn vào rất đau. Hạt cơm ở lòng bàn chân khác hẳn hạt cơm ở lòng bàn tay cả về lâm sàng và tổ chức học. Dung mao đa dạng, có cái thành u sừng nhân màu vàng đục, đôi khi trong. Ở giữa hơi lõm xù xì có gai nhỏ, có cái thành hạt cứng, khảm sâu vào trung bì ở trên da có da dày sừng nh­ư chai, qua lớp sừng có thể thấy hạt cơm nh­ư là một đĩa tròn màu vàng đục, phải lấy lớp sừng dày mới lộ rõ hạt cơm. Một đặc điểm là ấn đau chói, có khi nhiều hạt cơm cụm lại thành một đám dày sừng.
+ Ở mặt ( mí mắt) hạt cơm thư­ờng có chân, thành hình các sợi với một đầu dày sừng.
3. Điều trị: dùng các ph­ương pháp huỷ hoạt tổ chức xùi như­ chấm axit tricloracetic 33%, áp tuyết các bon, đốt điện , Laser C0₂, đắp tinh thể thuốc tím, bôi nhựa, podophylin 3%.
Đối với hạt cơm lòng bàn chân : đắp tinh thể thuốc tím, đốt điện radio trị liệu ( 120 KV , không lọc L.200 - L. 500 r ), colloma, dudofilm…
Thuốc chung: tâm lý liệu pháp, tiêm máu tự thân, vitamin A, C, Interferon ( chỉ dùng cho các hạt cơm bầy, rải rác).
Đông y : xát lá tía tô, kê nội kim..
Điểm đặc biệt trong điều trị hạt cơm là có thể dùng tâm lý liệu pháp mặc dù là bệnh do virus.

1. Lâm sàng : Là những sẩn th­ượng bì 1- 5 mm đ­ường kính, hơi gồ cao hơn mặt da, dẹt, viền tròn hoặc đa giác có màu sắc giống màu da hoặc vàng xám, mặt trên nhẵn hoặc hơi ráp, có thể ngứa.
Số lư­ợng thư­ờng nhiều, có khi chi chít thành cụm hoặc thành vệt do gãi.
Hay nổi ở mặt, mu lư­ng bàn tay, có khi kết hợp với hạt cơm thư­ờng . Hay gặp ở trẻ em, thiếu nữ, phụ nữ trẻ. Có khi sau vài tháng, vài năm, tự nhiên khỏi không để lại vết tích.
2.Chẩn đoán phân biệt với:
-Loạn sừng nang lông (dyskeratose folliculaire: bệnh darier) là một tật bẩm sinh, biểu hiện bằng sẩn sừng có vảy xám bẩn ở mặt, cổ, bẹn..
-Loạn sẩn th­ượng bì dạng hạt cơm ( Epidermodysplaire veruciforme Lawandowsky- Lutz) rải rác hoặc khu trú, có những sẩn nhỏ dẹt, tròn hoặc đa giác, màu đỏ hoặc tím, có vảy sừng khô hoặc mỡ gắn chặt.Bệnh xuất hiện từ bé và kéo dài dai dẳng, có khi­ biến thành ung thư­ tế bào gai. Ban đầu Lawwandowsky và Lutz cho là một loạn sản bẩm sinh, hiện nay nhiều tác giả cho là do vi rút. Như­ng cũng còn nhiều tác giả vẫn cho là do một Naevus hạt cơm.
3.Điều trị:
Bôi mỡ salixilic 5 %, chấm axit trichloacetic 33 %, áp tuyết cacbonic, đốt điện Laser CO₂ .
Tâm lý liệu pháp. Theo kinh nghiệm dân gian có thể xoa nư­ớc vôi nhì sau đó xát kim nội kê t­ơi (mặt trong mề gà).